ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

 

 

1. Ευρωπαϊκή Νομοθεσία

  • Όλες οι Ευρωπαϊκές  νομοθεσίες που αφορούν τα φυτοπροστατευτικα προϊόντα είναι οι ακόλουθες:
  • Οδηγία  Αρ.2009/128/ΕΕ για ορθολογική χρήση ΦΠ
  • Κανονισμός Αρ. 1185/2009 που αφορά την τήρηση στατιστικών δεδομένων για ΦΠ
  • Κανονισμός Αρ.396/2005 που αφορά τα μέγιστα αποδεκτά επίπεδα υπολειμμάτων σε γεωργικά προϊόντα
  • Κανονισμός Αρ,1272/2008 που αφορά την ταξινόμηση συσκευασία και ορθής σήμανσης στην ετικέτα
  • Οδηγία 2000/60 ΕΕ οδηγία πλαίσιο για υδάτινους πόρους
  • Οδηγία 98/83 ΕΕ για την ποιότητα του νερού για ανθρώπινη χρήση
  • Οδηγία 2006/118 ΕΕ για προστασία των υπογείων υδάτων
  • Οδηγία  2004/35 για τη περιβαλλοντική υποχρέωση

Δημοσίευση νέων Ευρωπαϊκών κανονισμών

Την Τρίτη 24 Νοεμβρίου 2009 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ ο Κανονισμός 1107/2009 για την έγκριση και διακίνηση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων, ο οποίος θα τίθεται σε πλήρη εφαρμογή μετά από 18 μήνες. δηλαδή τον Μάιος του 2011.

Ταυτόχρονα, δημοσιεύθηκε και η Οδηγία πλαίσιο 128/2009 για την ορθολογική χρήση των Φ.Π. βάσει της οποίας το 2012 η Κύπρος, όπως και τα υπόλοιπα κράτη – μέλη, οφείλουν να αποστείλουν στην Κομισιόν τα Εθνικά σχέδια Δράσης τους, τα οποία θα περιλαμβάνουν προτάσεις σχετικά με τα παρακάτω:

  • Εκπαίδευση εμπλεκομένων στη φυτοπροστασία
  • Απαιτήσεις για τις Πωλήσεις των ΦΠ.
  • Διαδικασίες για την Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού
  • Διαδικασίες για τον έλεγχο του εξοπλισμού εφαρμογής (ψεκαστικών μηχανημάτων)
  • Διαδικασίες για την κατ’ εξαίρεση εφαρμογή αεροψεκασμών με  Φ.Π.
  • Διαδικασίες για την προστασία του υδάτινου περιβάλλοντος
  • Καθορισμός  Προστατευομένων περιοχών
  • Κατευθυντήριες οδηγίες για τον Χειρισμό, την αποθήκευση και την επεξεργασία των κενών συσκευασιών και τέλος
  • Κατευθυντήριες οδηγίες για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση εχθρών και ασθενειών των καλλιεργειών (IPM) με ταυτόχρονο  καθορισμό προτεραιοτήτων από τις παραπάνω απαιτήσεις σε επίπεδο χώρας  ή χωραφιού.

Στις αρχές του 2009 ψηφίστηκαν τόσο ο νέος Κανονισμός που αφορά στην έγκριση φυτοπροστατευτικών προϊόντων και ο οποίος θα αντικαταστήσει την Οδηγία 91/414, αλλά και η Οδηγία πλαίσιο για την αειφόρο χρήση τους.

Ο νέος Κανονισμός διαμορφώνει ένα κοινό πλαίσιο απαιτήσεων για τις εγκρίσεις και στα 27 Κράτη – Μέλη, το οποίο ναι μεν προϋπήρχε αλλά πλέον γίνεται αυστηρότερο.

Επιπροσθέτως, με την Οδηγία πλαίσιο για την αειφόρο χρήση, βαρύτητα δίδεται και στη χρήση πέρα από τις απαιτήσεις για την έγκριση κυκλοφορίας. Δημιουργείται δηλαδή ένα θεσμικό πλαίσιο που περιλαμβάνει διαρκείς εκπαιδεύσεις αγροτών, αλλά και όλων των εμπλεκομένων στη διαδικασία εμπορίας – διακίνησης – χρήσης φυτοφαρμάκων, καθώς και ελέγχους διαδικασιών, ψεκαστικών μηχανημάτων κ.α.

Μέσω, δε, των εθνικών προγραμμάτων δράσης, στόχος είναι ο περιορισμός των ενδεχόμενων κινδύνων για το χρήστη, τον καταναλωτή, αλλά φυσικά και το περιβάλλον, ενώ, επιπλέον, ενσωματώνεται η υποχρέωση για εφαρμογή του product stewardship, δηλαδή παρακολούθηση του προϊόντος, μέχρι την τελική χρήση του και την αποκομιδή των οποιωνδήποτε απορριμμάτων.

Δυστυχώς  η νέα Ευρωπαϊκή Νομοθεσία και συγκεκριμένα ο νέος Κανονισμός περιέχει και αμφισβητούμενα σημεία. Η αρχή της αξιολόγησης και διαχείρισης του κινδύνου δεν υιοθετήθηκε στο υπάρχον κείμενο και η τύχη των διάφορων ουσιών βασίζεται στις εγγενείς ιδιότητες τους χωρίς την εκτίμηση περιορισμού των ενδεχόμενων επιπτώσεων με τη λήψη προληπτικών μέτρων, όπως π.χ. η χρήση μέσων ατομικής προστασίας. Ο νέος αυτός τρόπος αξιολόγησης θα εφαρμοστεί από το 2011 σταδιακά και για όλες τις ουσίες που θα βρίσκονται στην αγορά της ΕΕ και θα επαναξιολογούνται μία προς μία.

Το πλήρες κείμενο του Κανονισμού μπορείτε να το βρείτε στη σελίδα http://www.europarl.europa.eu, ενώ την Οδηγία πλαίσιο στη σελίδα http://www.europarl.europa.eu.

2. Κυπριακή  Νομοθεσία

2.1. Όλες οι νομοθεσίες της Κύπρου:


Νομοθεσίες:

    Φυτοπροστατευτικά προιόντα:

    Άδειες Φυτοπροστατευτικών Προϊόντων:


    2.2. Όλες οι νομοθεσίες της Κύπρου που σχετίζονται με τα Βιοκτόνα δίδονται πιο κάτω:

     

    2.3. Οι νομοθεσίες που σχετίζονται με τα λιπάσματα είναι οι εξής:

    3. Η συμβολή των φυτοπροστατευτικών προϊόντων για καταπολέμηση της  πείνας

    Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα κατά τον 21ον αιώνα  είναι και το φάσμα της πείνας στις επερχόμενες  γενεές. Εάν ληφθεί υπόψει ότι μόνο το 1/32 της επιφάνειας της γης είναι διαθέσιμο για γεωργικούς σκοπούς καθώς επίσης και το ότι  ένα μεγάλο ποσοστό αυτής της γης μειώνεται κάθε χρόνο λόγω διάβρωσης  τότε  καθίσταται εύκολα αντιληπτό ότι είναι επιτακτική η ανάγκη να αξιοποιηθεί όσο είναι δυνατό η υπάρχουσα σήμερα καλλιεργήσιμη γη στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό έτσι ώστε να επιτυγχάνονται οι ψηλότερες δυνατές αποδόσεις. Μια άλλη σοβαρή επίσης διάσταση του προβλήματος των τροφίμων είναι και  το γεγονός ότι οι γεωργικές καλλιέργειες όπου και να βρίσκονται δυστυχώς απειλούνται συνεχώς από μεγάλο αριθμό από εχθρούς και ασθένειες που σε αρκετές περιπτώσεις είναι δυνατό να καταστρέψουν ολοσχερώς τη παραγωγή. Είναι λοιπόν προφανές ότι για να αντιμετωπισθεί  η ανησυχητική αυτή  κατάσταση επιβάλλεται  να επιστρατευθούν όλα τα εις τη διάθεση  του ανθρώπου  μέσα που στηρίζονται φυσικά σε επιστημονικά δεδομένα για να προστατεύσει την παραγωγή του  Ο δρόμος προς αυτή την κατεύθυνση άνοιξε το1939 με την ανακάλυψη του ΔΔΤ. Η συμβολή του προϊόντος αυτού στη ανθρωπότητα παρά τα μειονεκτήματα που παρουσιάσθηκαν αργότερα είναι σημαντική. Ένα μικρό παράδειγμα της συμβολής το ΔΔΤ στη Κυπριακή κοινωνία είναι το ότι απαλλάκτηκε εδώ και αρκετά χρόνια από την μάστιγα της Μαλάριας κατά την δεκαετία του 50.

    Από το 1939 που ανακαλύφθηκε το ΔΔΤ μέχρι σήμερα οι εξελίξεις που έγιναν στο τομέα των φυτοπροστατευτικων προϊόντων είναι εντυπωσιακή. Σε γενικές γραμμές τα φυτοφάρμακα διαχωρίζονται σε Εντομοκτόνα σε Μυκητοκτόνα  σε Ζιζανιοκτόνα  και άλλα. Επειδή στα αρχικά στάδια τα φυτοφάρμακα είχαν ευρύ φάσμα δράσεως και επηρέαζαν ταυτόχρονα δυσμενώς  και άλλα ωφέλιμα στον άνθρωπο είδη, οι βιομηχανίες με το υψηλού επιπέδου επιστημονικό προσωπικό τους κατόρθωσαν πρόσφατα να επιτύχουν φυτοφάρμακα που παρουσιάζουν εκλεκτικότητα και δρουν μόνο σε ορισμένες ομάδες εντόμων, όπως είναι για παράδειγμα τα αντιχιτινικά ,τα αφιδοκτόνα κ.α. Η προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση συνεχίζεται. Τα οφέλη γενικά που προκύπτουν στη γεωργία από τη χρήση των φυτοφαρμάκων είναι ποικίλα. Αναφέρονται μερικά:

    • Με την προστασία που εξασφαλίζουν στις καλλιέργειες από του εχθρούς  επιτυγχάνεται αύξηση και συνεχής τροφοδοσία του πληθυσμού με φρούτα και λαχανικά καθ’ όλη την διάρκεια του χρόνου.
    • Έχουν γίνει υπολογισμοί που δείχνουν ότι χωρίς τα φυτοφάρμακα η παγκόσμια παραγωγή τροφίμων θα ήταν 45-50% χαμηλότερη.

    Επί πλέον προϊόντα απαλλαγμένα από ασθένειες είναι πιο ελκυστικά στο καταναλωτή και επομένως εξασφάλιση καλυτέρων τιμών στα προϊόντα από τους παραγωγούς.

    4. Μηχανισμοί εισαγωγής εγγραφής και διάθεσης των ΦΠ

    Προτού κυκλοφορήσει στη αγορά ένα Φυτοπροστατευτικό προϊόν περνά μέσα από μια σειρά διαδικασιών. Αναφέρονται μερικές:

    • Για να παραχθεί από μια βιομηχανία φαρμάκων ένα νέο προϊόν απαιτούνται δέκα ετών έρευνας και δαπανώνται κατά μέσον οπό 200  εκατομύρια. Ευρώ. Από αυτό το ποσό δαπανώνται αρκετά για τοξικολογικές και περιβαλλοντικές μελέτες, για χημικές μελέτες και  για βιολογικές μελέτες.
    • Το δεύτερο και επίσης σημαντικό στάδιο είναι εκείνο της  υποβολής της αίτησης για εγγραφή και  αξιολόγησης πλέον του προϊόντος από τους εμπειρογνώμονες της ΕΕ. Η αξιολόγηση γίνεται από ανεξάρτητους φορείς που δεν έχουν καμία σχέση με τους κατασκευαστές και ευθύνη τους είναι να αποφασίσουν εάν αυτό το προϊόν δεν προκαλεί οποιαδήποτε ζημία στο άνθρωπο το περιβάλλον και στα υπόγεια νερά  Εάν τελικά εγκριθεί τότε  εντάσσεται στο παράρτημα ένα της Οδηγίας 91/414 της ΕΕ. Η διαδικασία αυτή της αξιολόγησης από την ΕΕ διαρκεί άλλα δέκα χρόνια και έχει το δικαίωμα ακόμη μετά την εγγραφή να επανέλθει εάν προκύψουν νεότερα στοιχεία στο μέλλον.
    • Το τρίτο στάδιο είναι εκείνο της εγγραφής του προϊόντος στις χώρες μέλη.
    • Στη Κύπρο η εισαγωγή , η εγγραφή η διακίνηση η εφαρμογή  καθώς επίσης διαδικασίες ελέγχου για νέες αλλά και για ήδη κυκλοφορούντα φυτοπροστατευτικά προϊόντα καθορίζονται   από τον περί Γεωργικών  Φάρμακων Νόμο( βλέπε πιο πάνω τις σχετικές νομοθεσίες)  ο οποίος είναι πλέον πλήρως εναρμονισμένος με εκείνο της ΕΕ. Προτού εγκριθεί ένα προϊόν  σε μια χώρα μέλος ο αιτητής υποβάλλει τα απαραίτητα στοιχεία στις αρμόδιες αρχές του κράτους που στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι, το Συμβούλιο Έγγραφης Φυτοφαρμάκων που υπάγεται στο Τμήμα Γεωργίας  του Υπουργείου Γεωργίας. Τα απαραίτητα στοιχεία που υποβάλλονται  ταυτόχρονα με την αίτηση έγγραφης είναι:
    • Φυσικές και χημικές ιδιότητες του προϊόντος
    • Μέθοδος ανάλυσης του προϊόντος
    • Τοξικολογικά στοιχεία του Προϊόντος
    • Μεταβολισμός και διάσπασης του προϊόντος στο έδαφος στα φυτά και τα ζώα
    • Υπολειματικότητα του προϊόντος μετά την εφαρμογή

    Αφού εγκριθεί ένα φυτοφάρμακο από το Συμβούλιο Εγγραφής  ταυτόχρονα εγκρίνεται και η ετικέτα στα ελληνικά όπου αναφέρονται,  ο αριθμός εγγραφής , ημερομηνία κατασκευής , χημική σύνθεση του προϊόντος, καλλιέργειες όπου μπορεί να εφαρμοστεί , δοσολογία, τυχών φυτοτοξικότητα, προφυλάξεις κατά την χρήση και τέλος αριθμός ημερών που απαιτούνται για διάθεση του προϊόντος στη αγορά.

    Ανάλογα με τις εκάστοτε εξελίξεις η οδηγία της ΕΕ τροποποιείται και βελτιώνεται. Μια πρόσφατη εξέλιξη είναι η απόφαση που λήφθηκε να αποσυρθούν από την αγορά 110 χημικές ενώσεις κυρίως για έλλειψη ενδιαφέροντος επανεγγραφής των προϊόντων αυτών  από τους κατασκευαστές αλλά και λόγω κάποιων προβλημάτων που είχε η χρήση τους. Η εμφάνιση νεώτερων σκευασμάτων που είναι φιλικότερα στο περιβάλλον είναι επίσης ένας βασικός λόγος της απόσυρσης τους.

    Σε μια από τις βασικές διατάξεις του νέου κανονισμού αναφέρεται ότι  δεν εγκρίνονται χημικές ενώσεις των οποίων δεν έχουν εξεταστεί καταλλήλως οι κίνδυνοι για την υγειά του ανθρώπου, τα υπόγεια νερά και το περιβάλλον.

    Σε μια άλλη διάταξη αναφέρεται ότι τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα είναι αναγκαίο να διασφαλίζουν ότι όταν αυτά χρησιμοποιούνται σωστά για τον επιδιωκόμενο σκοπό είναι επαρκώς αποτελεσματικά και δεν έχουν ανεπιθύμητες επιδράσεις στα φυτά η τα φυτικά προϊόντα ούτε δυσμενείς επιδράσεις στο φυσικό περιβάλλον και καμία δυσμενή επίδραση στην υγειά του ανθρώπου τα ζώα η στα υπόγεια νερά.

    Η Κύπρος  είναι ήδη εναρμονισμένη με την Ευρωπαϊκή νομοθεσία . Όλα τα εισαγόμενα στη Κύπρο φυτοπροστατευτικά  προϊόντα απαγορεύεται να κυκλοφορήσουν στη Κυπριακή αγορά εάν δεν είναι πρώτα εγγεγραμμένα από το Συμβούλιο Εγγραφής Φυτοφαρμάκων.

    Το Συμβούλιο  Εγγραφής Φυτοφαρμάκων  έχει το  δικαίωμα να ανακαλέσει οποιοδήποτε  φυτοφάρμακο εάν υπάρξουν ακριβείς πληροφορίες ότι η χρήση του περικλείει σοβαρούς κίνδυνους στη υγεία του ανθρώπου η στη μόλυνση του περιβάλλοντος.

    Το Τμήμα Γεωργίας διενεργεί αιφνιδιαστικούς ελέγχους στα καταστήματα πώλησης φυτοφαρμάκων για έλεγχο της ποιότητας των προϊόντων καθώς επίσης και ελέγχους για τα υπολείμματα σε διάφορες καλλιέργειες.

    Ο ΚΥΣΥΦ είναι συνεχώς ενήμερος για τις εξελίξεις που παρατηρούνται στο τομέα των Φ.Π  τόσο σε Ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και σε Παγκόσμιο επίπεδο με συμμετοχή στις  τακτικές Συνεδρίες του Ευρωπαικού Συνδέσμου Φυτοπροστασίας  και ανάλογα προσαρμόζει το πρόγραμμα του.  Αξίζει τον κόπο να αναφέρουμε τη προσπάθεια που καταβάλλει αυτή την περίοδο ο Σύνδεσμος μας με την κυκλοφορία σε όλα τα καταστήματα πώλησης φυτοφαρμάκων αφίσας που καλεί τους πολίτες να αποφεύγουν τις δηλητηριάσεις ζώων με φυτοφάρμακα.